Niet kerende grondbewerking: voordelen groter dan de nadelen

06 March 2024 door Martin Smits

Bodem – Biodiversiteit – Teeltsysteem

Brian Salomé heeft inmiddels tien jaar ervaring met niet kerende grondbewerking (NKG). Het blijft een leerproces, maar terug naar de ploeg is geen optie. De voordelen van NKG winnen het van de nadelen.

Betere vochtvoorziening

Al tien jaar geleden startte Brian Salomé in het Zeeuws Vlaamse IJzendijke op een deel van zijn bedrijf met NKG en de afgelopen zes jaar werd op het hele bedrijf de ploeg niet meer ingezet. De zeeklei varieert van licht tot middelzwaar. Zeker de laatste jaren waren de warme en droge zomers in Zeeuws Vlaanderen (en ook bij Salomé) een flinke aanslag op de vochtvoorziening van de gewassen. Zonder beregenen, dat in Zeeuws Vlaanderen maar beperkt mogelijk is, stonden de opbrengsten in de regio flink onder druk en waren vooral uien vaak een mislukking. NKG heeft bij Salomé bijgedragen aan een betere vochtvoorziening, Dat was al vanaf het begin heel duidelijk in de aardappelen. Daar ging door een betere vochtvoorziening de opbrengst vergeleken met ploegen 5-6 ton per hectare omhoog. Een ander effect van NKG dat ook al meteen opviel, is de betere draagkracht van de grond. De ondergrond is gewoon wat steviger. Dat bleek ook het afgelopen najaar bij de bietenoogst. Ook rond IJzendijke was het na oktober erg nat, maar ondanks de nattigheid reed de rooier in december geen diepere sporen dan in september toen de grond nog redelijk droog was. In december was het inmiddels wel zo nat dat Brian niet meer met de kipper het land op wilde. Met de bunkerrooier zijn die allemaal op de kopakker geladen om het land zoveel mogelijk te ontzien.

Salomé teelt zowel zaaiuien als tweedejaars plantuien. Voor de plantuien zijn in het najaar de bedden al aangelegd (hoofdfoto). Brian Salomé inspecteert de grond (foto boven) waar plantuien op geteeld gaan worden. Rijke grond met goed bodemleven zoals wormen.

Minder wateroverlast

Wateroverlast bij overvloedige regen was bij Salomé nooit hét grote probleem, maar enkele percelen of delen van percelen waren wel wat gevoelig voor plasvorming. Met NKG is dat verbeterd. Ondanks dat de ondergrond steviger is, is die ook beter water doorlatend. De poriënstructuur blijkt zowel gunstig voor de vochtvoorziening tijdens droogte als voor drainage tijdens nattigheid. NKG is geen wondermiddel vertelt Brian, maar de waterhuishouding is wel verbeterd. Op de percelen die gevoelig zijn voor wateroverlast kan na overvloedige regen nog best een keer een plas ontstaan, maar dat gebeurt nu minder snel dan toen nog werd geploegd. Het bodemleven speelt daar een grote rol in, en dat is weer een samenspel met de groenbemesters die in het NKG-systeem zoveel mogelijk worden geteeld en de winter over blijven staan. Waarbij Salomé aantekent dat de regelgeving vanuit de overheid het niet makkelijker maakt om dat landbouwkundig optimaal te doen. Voorbeeld: soms zou je de groenbemester eerder kort willen maken en hoe groen is groen?

De bedden voor de plantuien zijn in het najaar al gelegd. Met de volveldsfrees in een graszaadstoppel. Tegelijk zijn de slangen voor fertigatie al aangelegd.

Facelia mooi gewas

Bij NKG zijn groenbemesters onmisbaar om slempvorming tegen te gaan en voeden ook het bodemleven. Groenbemesters is een verzamelnaam. Daar is heel wat in te kiezen en door de ervaring wijzer geworden, wordt daar nu ook een duidelijke keuze in gemaakt. De keuze hangt vooral af van het tijdstip van zaaien en is meer gebaseerd op wat de groenbemester ondergronds doet dan op het vormen van bovengrondse massa. Een grote bovengrondse massa houdt in het voorjaar de grond langer vochtig en kan het extra lastig maken om een goed zaaibed te maken. Facelia vindt Brian een mooi gewas om in de mengsels te hebben. Niet te veel bovengrondse massa, maar wel veel ondergrondse structuur. Bladrammenas bevalt hem minder. In het voorjaar met zaaien en poten vaak toch teveel last van de wortels of zelfs knollen die een bladrammenas kan vormen.

Belangrijke mechanisatie voor NKG: een klepelmaaier, daarachter de woeler in combinatie met rotorkopeg en zaaimachine.
Vorig jaar werd een nieuwe rotorkopeg aangeschaft: een Moreni met drie tanden per rotor. Die lijkt de grond net wat mooier vlak te leggen dan de meer gebruikelijke exemplaren met twee tanden per rotor.