Robots vinden hun weg naar vollegrondstuinbouw

Vollegrondstelers tonen vanuit verschillende beweegredenen interesse in robotisering en precisietuinbouw. Dat bleek tijdens de Deelnemersdag van NPPL. Zo is er naast de aspergerobot ook de broccoli oogstrobot.

De meeste ontwikkelingen rond precisieteelt en autonoom rijdende werktuigsystemen waren tot nu toe vooral gericht op grootschalige akkerbouwmatige teelten, zoals uien en wortelen. Vollegrondsgroenten kregen minder aandacht. Daar zijn heel beperkt wat robot-ontwikkelingen, maar er is nog weinig commerciële realisatie. In de vollegrond is wel sprake van mechanisatie (zoals oogstbanden en werkplatforms), maar minder van robotica-toepassingen. Terwijl sommige investeringen in deze deelsector vaak juist sneller terug te verdienen lijken. De vollegrondsgroenteteelt binnen de agrarische sector is namelijk relatief arbeidsintensief, en kenmerkt zich door een grotere omzet en marge per hectare. En met vaak meerdere plantingen per jaar kunnen robots meer draaiuren maken. Veel handelingen in vollegrondsteelten zitten in de oogst en verwerking, zodat daar robotisering het meeste voordeel oplevert. Bijvoorbeeld een AgXeed robot die zelfstandig kan ploegen en verdere grondbewerking kan uitvoeren, is voor vollegrondsgroentetelers weinig interessant. Automatische plantmachines, optische sorteerders en verpakkingsmachines juist des te meer.

Interesse in oplossingen

Uit een enquête van de Nationale Proeftuin Precisie Landbouw (NPPL) blijkt dat er wel interesse is bij telers en toeleveranciers in de vollegrondstuinbouw om deel te gaan nemen aan een NPPL-project. Daarin worden telers met een knelpunt in hun teelt concreet geholpen met het toepassen van robot-technieken die wel als praktijkrijp in de markt worden gepresenteerd, maar waar toch extra steun nodig is om er met vertrouwen mee aan de slag te kunnen gaan. Er zijn veertien inzendingen binnengekomen bij de uitvraag om in 20-26 deel te nemen aan de NPPL-onderzoeken. Onderzoeker agro-robotica Toon Tielen van WUR ziet daarbij een brede variatie aan gewassen, specialisatie en schaalgrootte. Van 1,4 hectare tot 600 hectare, zowel gangbaar als biologisch.

Knelpunten

Een urgent issue uit de enquêtes is de beschikbaarheid van arbeid. Er is daarom onder andere behoefte aan autonoom gestuurde werktuigen. Voor traditionele teelthandelingen, maar zeker ook bij tragere additionele handelingen zoals UV-c toepassingen tegen schimmels. Een krimpend aanbod aan gewasbeschermingsmiddelen stimuleert daarnaast de zoektocht naar alternatieve onkruidbestrijdingsmethodes, zoals laserwieders. Dat biedt zeker kansen voor niet-volvelds gezaaide gewassen, waar autonoom mechanisch tussen de planten gewied kan worden. Verder is technische ondersteuning gewenst bij de teeltoptimalisatie, bijvoorbeeld door behoefte-afhankelijk binnen een perceel plaats-specifiek te kunnen bemesten.

Asperge-robot

Een voorbeeld van een afgerond NPPL+R Tuinbouw-project is de asperge-oogstrobot, die met een rijsnelheid van 3,5 km/uur zelfstandig asperges uit de grond vist. Bij de onafhankelijke metingen aan het begin van de dag vraagt die slechts een derde van het personeel, in vergelijking met de prestatie die menselijke aspergestekers leveren. Al is de verwachting dat dit voordeel aan het eind van de dag een stuk groter zal zijn, als de robot nog steeds even snel en met dezelfde nauwkeurigheid oogst. De geoogste kwaliteit is gelijkwaardig aan handmatig oogsten. Hoe meer te oogsten stengels op een strekkende meter, des te sneller is de robot terug te verdienen. Een van de geleerde lessen uit dit project is dat onafhankelijke validatie van de robot-prestaties inzicht en vertrouwen biedt aan de teler. Verder blijkt samenwerking tussen onderzoek, teler en toeleverancier nodig om de robottechniek op zich beter te kunnen implementeren in de gehele bedrijfsvoering. Feedback geven (met extra sensoren) over de deelprestaties helpt om de operator steeds inzicht te geven of de machine nog zonder storingen en voldoende effectief werkt. 

Broccoli-oogstrobot

In de plannen voor 2026 zit een NPPL-project bij broccoliteeltbedrijf Laan in Andijk, voor het testen van een broccoli-oogstrobot van Cythe/AHS Europe. Teun Laan: ‘Onze focus ligt al langer sterk op robotisering, vanwege de lastige arbeidsbeschikbaarheid, wetgeving rond arbeid en motivatie van werknemers.’ Op het bedrijf met honderden medewerkers in Nederland en Spanje is arbeid een belangrijk item. De oogstrobot is al aangeschaft. ‘Veel broccoli-bedrijven zijn nog heel voorzichtig en behoudend, want de machine is nu nog niet perfect. Maar wij hebben er vertrouwen in dat we er wel gaan komen.’ Rond de oogstrobot leven diverse vragen. Zo kijkt de leverancier alleen naar de oogstprestatie/uur. Maar de teler zou veel meer additionele informatie willen hebben. Laan: ‘Wat is bijvoorbeeld de maat van de broccoli die hij niet oogst? En wat is dan het te verwachten effect daarvan op de volgende oogstronde?’