Veel initiatieven, maar nog weinig praktijkrijpe plukrobots

Met behulp van precisieteelt, en het daarmee plaatselijk bijsturen binnen een perceel, zijn fruitboomgaarden uniformer te maken. Daarnaast zijn robots in ontwikkeling die gewashandelingen en de pluk kunnen uitvoeren. Tijdens de Deelnemersdag van de NPPL stonden experts stil bij deze ontwikkeling. Robots besparen gewasbeschermingsmiddelen en investeringen lijken prima terug te winnen. Als is de tijd dat je robots in fruitteelt kunt gebruiken beperkt.

In de fruitteelt zijn inmiddels al diverse precisietoepassingen beschikbaar, constateert WUR-onderzoeker precisiefruitteelt Pieter van Dalfsen. Zo kunnen verzamelde data omgezet worden in bloesemkaarten, die lokaal dunnen van bloesem mogelijk maakt, wat een uniformere boomgaard qua vruchtzetting oplevert. Groeikrachtbepalingen bieden mogelijkheden om groei te stimuleren of anderzijds juist te gaan wortelsnijden als actie. Vruchtdrachtkaarten maken opbrengstvoorspellingen mogelijk. Met die verwachtingen is naar afnemers aan te geven wanneer er hoeveel aanvoer is te verwachten. Er valt ook op te acteren met de reservering aan koelruimte of het vaststellen van de capaciteitsbehoefte aan oogstkisten. Opbrengstmetingen maken bijvoorbeeld de maatverdeling van de vruchten over het perceel heen inzichtelijk, waardoor specifieke acties zijn uit te voeren op achterblijvende plekken.

Middelbesparing

Sensoren bovenop de trekker kunnen helpen om bijvoorbeeld vruchtgroeikaarten samen te stellen. Bladgroenmetingen via sensoren kunnen bij gewasbeschermingsacties bepalen of er blad voor de spuitdop zit, en daarmee steeds bepalen of die spuitdop wel of niet open gaat. Dit levert twintig tot veertig procent middelbesparing op ten opzichte van gangbaar continu spuiten. Voor een groot fruitteeltbedrijf is die investering daarmee binnen een paar jaar terug te verdienen.

Autonome toepassingen

In de fruitteelt zijn ook autonome toepassingen voor teelthandelingen beschikbaar of in ontwikkeling. Door deze toe te passen op bestaande trekkers, blijven deze tractoren flexibel inzetbaar voor andere werkzaamheden en hoeven er niet apart autonoom zelfrijdende robots voor aangeschaft te worden. Als zijn die laatste wel op de markt. Voor kleinere bedrijven zijn ook kleinere (elektrische) werktuigdragers beschikbaar. Telers zouden naast het autonoom kunnen rijden graag nog meer veiligheden ingebouwd willen zien, omdat de mens als toezichthouder ontbreekt om in te grijpen bij afwijkende situaties. Zodat bijvoorbeeld het voertuig stopt zodra een camera of sensor een verstopte spuitdop constateert.

In de kassenteelt is de plukrobot al wel langzaam aan een opmars bezig. In de fruitteelt is dat nog beperkter.

Gebrek aan praktijkrijpe robots

Aan plukrobots zijn er veel initiatieven waar te nemen, maar daarvan zijn er nog weinig praktijkrijp. Er zijn al heel wat ideeën gepasseerd waarvan gezegd werd dat die het gingen worden, maar waarvan de machinebouwer inmiddels toch failliet is gegaan. In 2026 lopen er wel plannen om binnen NPPL een plukrobot uit Slowakije te gaan testen. Bij het ontwerp van zo’n oogstrobot hoeft niet de mens zo goed mogelijk nagebootst te worden. Soms is het slimmer om alternatieven te verzinnen. Zo kan het bijvoorbeeld eenvoudiger zijn om een appel eerst met een zuignap vast te pakken en dan te draaien, dan met een complexer robotvingersysteem de draaiende beweging van een menselijke oogstmedewerker te imiteren.

Weinig draaiuren om snoeirobot terug te verdienen

Het ontwikkelen van een snoeirobot is technisch uitdagend, maar biedt wel grote kansen om arbeid te besparen. Takjes die in de wind bewegen, of wisselende lichtomstandigheden, bemoeilijken het de robot om de juiste handeling uit te voeren binnen een aanvaardbare tijd. Combinatie van zo’n precisiebehandeling met een grove voorsnoei is mogelijk wel een sneller haalbare oplossing. Ook economisch is het lastig een dure snoeirobot terug te verdienen, binnen de fase van vaak slechts zo’n tien weken per jaar waarbinnen hij inzetbaar is.

Fruitteelt wil meedoen aan NPPL

Uit een recente enquête van de Nationale Proeftuin Precisie Landbouw (NPPL) kwamen elf aanmeldingen binnen uit de fruitteelt, met aanvragen om NPPL+R Tuinbouw komende tijd te laten ondersteunen bij de marktintroductie van robotiseringsoplossingen. Daarbij zaten hard- als zachtfruittelers, zowel met gangbare als biologische teelten. Arbeid, Gewasbescherming en verdienmodellen gaven ze aan als motivatie voor deelname. Gezochte oplossingen lagen veelal op het terrein van autonome gewasbescherming om arbeid te besparen, gewasmonitoring, gerobotiseerd plukken, en gerobotiseerd inpakken als naoogstbewerking.