Autonomie/robotisering en loonwerk: meer vragen dan concrete antwoorden

Autonome werktuigen zijn inmiddels een feit en de toepassing groeit. Bij de loonwerkers is het nog aftasten of en hoe zij die rendabel in kunnen zetten. Dat bleek onder meer tijdens de vraag-maar-raak-sessie op de laatste Akkerbouwdag bij WUR Open Teelten in Lelystad.

‘Je ziet op het land dit jaar opeens toch diverse robots rondrijden’, is de opmerking waar Cumela beleidsmedewerker Agrarisch loonwerk Maurice Steinbusch zijn presentatie op de Akkerbouwdag in Lelystad mee begint. Loonwerkers zijn vertrouwd met GPS en taakkaarten, inmiddels ook wel met vergaand geautomatiseerde werktuigen, maar Steinbusch ziet concreet op dit moment nog weinig voorbeelden van volledige autonomie bij de loonwerkers. Sportvelden maaien is één van de voorbeelden die hij noemt van autonomie bij aannemers in de groenvoorziening. De sector weet dat autonomie niet aan het loonbedrijf voorbij zal gaan, maar vooralsnog zijn er meer vragen dan concrete antwoorden.

Wat is geschikt?

Het begint onder andere met de vraag welke werkzaamheden geschikt zijn voor autonomie. Kun je autonomie ook op bestaande uitrusting toepassen of vergt dat een volledige nieuwe investering? Hoe gaat de loonwerker om met het oplossen van storingen? Hoe organiseer je de logistiek van het verplaatsen van een autonoom voertuig? Vertrouwt de loonwerker op door de klant aangeleverde perceelskaarten? En natuurlijk de vraag of de loonwerker de autonome inzet rendabel kan maken. Ook naar de opdrachtgever toe zijn er vragen. Onder andere: bewaking van de kwaliteit van het werk. Wie is verantwoordelijk als er wat mis gaat? Mag de opdrachtgever meekijken met de camera’s en is die bijvoorbeeld bereid om te betalen voor gegevens die een autonoom werktuig kan verzamelen? Wat als de opdrachtgever meent dat de afstelling, nadat de medewerker van het loonbedrijf is vertrokken, anders moet. En vanuit de loonwerksector: autonomie nodigt uit voor 24-uurs inzet, maar wie doet de nachtdienst?

Veel belangstelling tijdens de Akkerbouwdag voor de vraag-maar-raak-sessies over actuele akkerbouw & landbouwthema’s.

Wanneer komt loonwerk in beeld?

Bij bezoekers tijdens deze vraag-maar-raak-sessie blijken dezelfde vragen te leven. Hoe gelijkvormiger en gelijkmatiger de percelen zijn en hoe simpeler de bewerking, zoveel eerder komt autonomie in beeld. Koen van Boheemen, technisch onderzoeker precisielandbouw & smart farming bij de WUR stelt mede op basis van ervaringen in het NPPL+R project dat perceelgrootte er niet zozeer toe doet, maar dat het er om gaat dat de robot lang genoeg met een bewerking bezig is. En voegt toe: door autonomie kan een werktuig ook minder breed en daardoor minder zwaar zijn en daardoor de bodem ontzien. Bijvangst van een gerobotiseerd systeem noemt Van Boheemen de mogelijkheid om veilig en snel een machine af te stellen en het werk te controleren. Van een rijdende trekker op- en afstappen hoort niemand ooit te doen, maar het gebeurt en is bij autonomie honderd procent veilig. Repeterend werk, eenvoudige grondbewerking, (klepel-)maaien, gewasverpleging, mogelijk ook transport op het veld worden genoemd als potentieel geschikt voor autonomie. Hoewel volledige autonomie nog maar mondjesmaat in de praktijk wordt toegepast, komen er uit de zaal toch een paar praktijkervaringen. Overnemen van eerder gemaakte GPS-kaarten lukt inmiddels behoorlijk goed, maar ‘op GPS gezaaid’ betekent niet dat alles recht is volgens het ruitjespatroon in een schrijfblok. Er zit wel eens een staart of een kronkel in. Anderzijds, de eerste succesvolle toepassingen zijn er en er zullen er meer volgen. Waarom klanten mogelijkerwijs een loonwerker met autonomie zullen inhuren? Meerdere antwoorden: kostprijs, niet zelf meteen in onbekende techniek investeren, onderhoud en specifieke kennis inhuren/uitbesteden, betere kwaliteit van het werk, tekort aan arbeidskrachten of geen interesse in de techniek.