‘Autonome trekker heeft meerwaarde bewezen’

Akkerbouwbedrijf Scholtens in Luttelgeest in de Noordoostpolder probeerde dit voorjaar een autonoom met iQuus uitgevoerde werkende New Holland T6.180 uit. Vraag was: kan een onbemande trekker in piekperiodes (voorjaar en najaar) een mannetje (m/v) vervangen. ‘iQuus maakte een goede indruk.’

Bij Scholtens begon de trekker met -voor de aardappelpootcombinatie uit- land klaar te leggen met een kopeg. In pakweg een week tijd maakte de onbemande trekker 67 uren, waarbij zich tweemaal een storing voordeed. ‘Het is goed gegaan’, oordeelt Daniël Scholtens. ‘De autonome trekker heeft zijn meerwaarde bewezen.’ We vroegen Daniël aan het einde van de test om -in woord en beeld- het systeem op acht specifieke punten te beoordelen en sterren uit te delen.

Bedieningsgemak & interface

⭐⭐⭐⭐☆

Belangrijke vraag voor Scholtens bij de praktijkdemo was, naast de vraag of autonomie iets voor hen, was en of ze er tijdens de proefperiode achter konden komen of ze er goed mee zouden kunnen werken. Zou de bediening ook gemakkelijk genoeg gaan zónder Wageningse expert-hulp? Antwoord: geen probleem. ‘Gaat redelijk gemakkelijk, als je de juiste stappen volgt’, oordeelt Daniël Scholtens. ‘Als je het snapt, is het heel makkelijk, zegt medewerker Max Terschure (20). ‘Een keer de uitleg horen, een keer doen met de expert erbij, dan keer zelf doen en de vierde keer gaat het als vanzelf. Gewoon het scherm volgen.’

Inbedrijfstelling & setup

⭐⭐⭐⭐☆

De robot op een nieuw operationeel te krijgen, duurde in eerste instantie met instructie drie kwartier. ‘Daarna duurt het ermee beginnen een stuk korter’, vertelt Terschure. ‘Ik snap het, dan gaat het snel. Een keer laten uitleggen, dan een keer doen met de expert erbij. Dan een keer helemaal zelf en de vierde keer kun je het. En gaat het haast automatisch.’ Scholtens stelt vast dat algemeen gesproken iedereen wel enthousiast was over het gemak van de bediening. Op een gegeven moment kost het niet meer tijd dan het instrueren van een (nieuwe) chauffeur. Scholtens rekent met een half uur insteltijd per perceel; 10 à 20 procent van de bewerkingstijd, afhankelijk van de grootte van het perceel, tussen 5 en 20 hectare.

Daniël Scholtens: ‘We hebben hier meer trekkers dan chauffeurs. Een trekker komen we nooit tekort.’

Autonomie & betrouwbaarheid in de praktijk

⭐⭐⭐☆☆

De met iQuus uitgeruste New Holland reed bij Scholtens een stukje voor de pootcombinatie uit met een kopeg. Operator was de chauffeur van de trekker met voorlader die de pootbunker vulde. Die zette de iQuus-trekker zo nodig op pauze als dat vanwege het bijvullen nodig was. Met een werksnelheid van 3,5 km/uur bleef de iQuus-trekker de pootcombinatie (5km/u) voor, aangezien de eerste niet hoefde stoppen voor bijvullen en pauze hoefde te nemen. In de 67 uur dat de combinatie bij Scholtens maakte, traden twee à drie stops op, waarbij de operator er heen moest. Het betrof de hoogte van de hef. Er was te veel verschil tussen de feitelijke hoogte en de hoogte die was ingesteld. 

Integratie in bestaand machinepark

⭐⭐☆☆☆

De iQuus in de praktijkproef is gemonteerd op een New-Holland T6.180. Akkerbouwbedrijf Scholtens heeft naast John Deere en Massey Ferguson drie van dergelijke New-Holland trekkers, waarvan één gechipt voor een vermogen van 220 pk. De autonomiekit kan niet op de John Deere-trekker worden gezet. In principe zijn aan bestaande werktuigen geen aanpassingen nodig. Maar naarmate de operator minder direct zicht op autonome combinatie heeft, zijn gekoppelde sensoren op het werktuig (bijvoorbeeld aftakas, zaadniveau in zaaimachine of andere cruciale onderdelen) wenselijk voor een goede controle. Vooralsnog acht Scholtens de autonoom werkende trekker alleen nog geschikt voor eenvoudige klussen, waarbij fouten of missers geen onmiddellijk problemen geven. ‘Land klaarleggen of groenbemester zaaien kan de autonome trekker prima, maar voor uien of wortels zaaien is hij op dit moment nog niet geschikt. Daarbij kun je je geen fouten veroorloven. Dat is toch net allemaal wat preciezer en ingewikkelder dan een gewone kopeg of een beluchter.’ Ruwweg schat Scholtens dat hij zowel in het voorjaar als in het najaar 200 tot 300 uur werk voor de autonoom werkende trekker heeft. Dat is dus 400 tot 600 uur per jaar. Dat de trekker daarnaast ook nog als normale trekker beschikbaar is, weegt bij Daniël  Scholtens niet zo zwaar. ‘We hebben hier meer trekkers dan chauffeurs. Een trekker komen we nooit tekort.’

Capaciteit & prestaties

⭐⭐⭐⭐☆

In combinatie met de pootmachine is tijdens de praktijkdemonstratie de capaciteit niet echt aan de orde  geweest. Als het gaat om snelheid, hectares/uur, output per dag ziet h geen problemen als de machine meer stand alone op een perceel zou werken. Hij en medewerker Max Terschure zouden er met een gerust hart bij weg gaan om de combinatie zo nodig ook ’s nachts te laten doorwerken.

Operationele kosten

⭐⭐⭐☆☆

Voor wat betreft het rendement van de autonomie vergelijkt Daniël Scholtens om te beginnen de kosten van de iQuus autonomiekit met die van wat een chauffeur kost. Aan het begin van de test rekende hij met het vervangen van 400 chauffeursuren. ‘Stel de onbemande trekker vervangt bij ons vierhonderd uur chauffeursuren, dan is dat een besparing van 400 x €32,50/u = €13.000/jaar wat de het systeem mag kosten. Ik heb begrepen dat het zou gaan om een investering in de autonomie van zo’n € 65.000. Dan zou dat, bij genoemde aanname van 400 werkuren/jaar, een terugverdientijd van krap vijf jaar zijn.’ Zou hij rekenen met 600 uur per jaar dan spaart hij jaarlijks  600 x €32,50 = €19.500 uit. De terugverdientijd zou dan niet uitkomen op vijf jaar, maar uit op krap 3,5 jaar. Maar of het daadwerkelijk op een concrete investering uitdraait is nog de vraag. Maar als er in de toekomst een aanvullend abonnement bijkomt om bijvoorbeeld kosten van de applicatie en software updates te bekostigen, dan is de rekensom weer heel anders en de waarschijnlijkheid van aanschaf een stuk lager.’ GPX Solutions laat weten: ‘We zijn dit wel aan het onderzoeken samen met een financieringsvorm en een trekker. Toch willen tot nu toe de meeste mensen niet vast zitten aan een abonnement maar graag in één keer betalen is onze ervaring. Voor service is dit anders.’ Overigens speelt los van vergelijking van de kosten voor een autonomiekit met chauffeur dat het steeds meer de vraag wordt of in de piekperiodes überhaupt nog aan een extra chauffeur te komen is. Iedereen heeft er dan namelijk tegelijk een nodig.’

Onderhoud & service

Geen beoordeling met sterren, aangezien de kwestie na een week gebruik niet feitelijk aan de orde is geweest. Wel was gedurende de test bij onduidelijkheden/storingen hulp nabij. Sowieso van leverancier GPX-Solutions, maar ook van de WUR -expert die de test begeleidde.

Waarde voor het bedrijf (overall)

⭐⭐⭐⭐☆

Zoals gezegd kan het iQuus-systeem naar Scholtens’ verwachting helpen de chauffeurskrapte in arbeidspieken in voor- en najaar op het 400 hectare grote akkerbouwbedrijf te verlichten.
Dus minder werkdruk en meer kansen om bewerkingen onder optimale omstandigheden uit te voeren. 

Samenvattend oordeel

Pluspunten:

* Vervangt een chauffeur
* Betrekkelijk eenvoudige bediening

Minpunt:

* Bij keren op de kopakker rijdt de autonome trekker over bewerkte grond. Het is trouwens  onduidelijk of dat nou een kwestie van instelling is of een onvolkomenheid in de software van het systeem. GPX Solutions meldt dat het een instelkwestie is. Je kunt aan het eind van een werkgang het werktuig heffen en terúgrijden of heffen en vooruit rijden. In het laatste geval is wel iets meer kopakker nodig.