Ervaringsdag autonome voertuigen fruitteelt voor herhaling vatbaar

Zo’n twintig telers grepen op de Ervaringsdag autonome voertuigen de kans om zich grondig te laten informeren over wat er momenteel voor autonomie voor fruitteelt op de markt is, en welk systeem eventueel het beste past op het eigen bedrijf. En wat het is om letterlijk het stuur over te geven aan een robot.

NPPL+R had vier toeleveranciers met hun systemen op Fruit Research Centre Randwijk uitgenodigd om te laten zien wat ze in huis hebben, en om antwoord te geven op vragen. GOtrack Holland en GPX Solutions zien een praktisch antwoord in bestaande smalspoortrekkers die zijn voorzien van retrofit-kits. Met zo’n pakket is de trekker geschikt voor autonoom rijden en werken en blijft beschikbaar voor ‘normaal’ gebruik. Dit laatste gaat niet op voor de werktuigdrager van AgXeed. Deze machine draait volledig autonoom, dus zonder bestuurder en zonder cabine. Dit laatste geldt ook voor AIgro-up, een compacte werktuigdrager die vooral geschikt voor lichtere werkzaamheden als maaien, grondbewerking en (chemische) onkruidbestrijding.

De accu-aangedreven AIgro Up werktuigdrager weegt 150 kilo, voor eenvoudiger werkzaamheden als maaien en schoffelen. Het voorbereiden, bedienen en in bedrijfstellen gaat met een app.

Praktische opzet verhelderend

De opzet van de ervaringsdag, waarbij de deelnemers in kleine groepen langs de getoonde werktuigen werden geleid, was erop gericht iedereen zoveel mogelijk de kans te geven zich te verdiepen in de (on)mogelijkheden van de getoonde systemen. Dat kon ook door zelf met machines aan de slag te gaan en te beleven wat het is om in de boomgaard het stuur letterlijk over te geven aan een robot. IJzersterk idee: zelf aan de knoppen zitten, zelf ervaren. Dit onderdeel kwam echter wat minder uit de verf, en dat was niet eens zo vreemd. Want zoals het met werken met conventionele werktuigen in veel gevallen een kwestie is van ‘trekker starten, werktuig aankoppelen en instellen en aan de slag’, zo vraagt werken zonder controlerende en op veranderende omstandigheden reagerende bestuurder wat meer voorbereiding. Dat kost tijd. Het autonoom systeem moet bijvoorbeeld verteld worden welke rijroute aangehouden moet worden, waar en hoe bochten te nemen, hoe de aansturing van de hefinrichting tijdens het werk (aan het begin en einde van elke werkgang) gaat, de markering van obstakels, et cetera.

Tijd ontoereikend

Hoewel dit vaak -deels of volledig digitale- instelwerk na gewenning in de alledaagse praktijk waarschijnlijk niet te veel tijd gaat vragen, bleek op de ervaringsdag de hiervoor beschikbare tijd ontoereikend, zeker voor de deelnemers die voor het eerst echt kennismaakten met autonomie. Bij de meeste machines bleef de eigen ervaring dan ook beperkt tot ‘drukken op de startknop’ en zien wat er vervolgens gebeurt. Overigens geldt voor een groot aantal van de benodigde voorbereidende instellingen dat ze slechts eenmalig voorbereid moeten worden, om ze weer te gebruiken voor taken die herhaald worden. Denk voor die data aan zaken als perceelsgrenzen, vaste obstakels en de positie van de bomenrijen.

‘Werknemer erbij

Dat bedrijven zich oriënteren op een toekomst met meer ruimte voor autonome systemen, was glashelder: bedrijven worden groter, vakkundige arbeid is niet altijd meer als vanzelfsprekend beschikbaar en het is niet altijd meer vanzelfsprekend om iemand op een trekker te zetten voor werkzaamheden die veel tijd kosten en monotoon zijn. Als dat werk door een autonoom rijdend systeem uitgevoerd kan worden, is de aldus vrijkomende arbeid inzetbaar voor andere, meer zinvolle werkzaamheden. ‘Met zo’n autonoom rijdend systeem krijg ik er in feite een werknemer bij’, was een reactie van een van de telers.

Een deelnemer zit na een maairondje meerijden in een Fendt die autonoom is gemaakt met een iQuus-set van GPX Solutions. Zelf ervaren wat er nodig is om een trekker voor te bereiden op een autonoom te verrichten klus, kwam op deze ervaringsdag niet goed uit de verf. Daarvoor ontbrak de tijd.

Aanzet tot verdere verdieping en oriëntatie

Voordat een individueel bedrijf in de wereld van autonome stapt, moeten er vaak nog veel vragen beantwoord worden, bleek tijdens de demonstraties in de boomgaard en tijdens de nabespreking. Een kleine greep uit alle vraagtekens: wat zijn de vereisten voor de indeling van de percelen om goed uit de voeten te kunnen met een autonoom systeem? Hoe groot moet een perceel zijn, hoe veel kopakker is vereist, wat zijn de mogelijkheden als de bomenrijen niet exact recht opgelijnd in de rij staan? Wat is het meest geschikt voor mijn situatie: een bestaande trekker met een aanpassing voor autonoom rijden of een uitsluitend autonoom werkende werktuigdrager? Wat wil ik ermee, wat kost dat dan en wat krijg ik ervoor terug; economisch gezien en wat betreft aard, planning en inhoud van het alledaagse werk? Andere vragen: Is het instellen en het programmeren van een autonoom systeem te doen? Ben ik daar wel geschikt voor, kan ik een autonoom systeem goed bedienen, en heb ik voldoende ambitie om me in de materie te verdiepen? Hoe gedraagt een autonoom systeem zich als zich een storing voordoet, ook bij simpele dingen als een breekbout die de geest geeft of het verlies van een maaimes? Hoe staat het met de terugkoppeling van het werk waarmee dat autonoom systeem bezig is? En ook belangrijk: hoe staat het nu echt met wet- en regelgeving en met verzekering: wat mag wel, wat niet, wat is gedekt, wat niet?

Voor herhaling vatbaar

Duidelijkheid was er weer wel over de waarde van een ervaringsdag als in Randwijk met een beperkt aantal werktuigen en een beperkt aantal deelnemers: voor herhaling vatbaar, want zinvol om de bedrijfsvoering ook in de toekomst goed in de benen te houden. In een volgend overzichtsartikel worden de uitgangspunten en technische aspecten van de gedemonstreerde werktuigen uiteengezet en komen de vragen en overwegingen naar aanleiding van de ervaringsdag aan de orde.