Wiedrobot onderdeel integrale onkruidbeheersing
04 May 2026 door Janet Beekman (tekst); Koos Groenewold, Jan Willem Schouten (beeld)
Telers hebben naast wiedrobots of -machines andere methodes nodig om onkruiden goed te beheersen. Dat blijkt uit een veldproef van WUR-proefbedrijf in Valthermond en praktijkervaringen in 2025.
Akkerbouwers en groentetelers hebben steeds meer interesse in wiedrobots en andere innovatieve wiedtechnologie. Met name door het wegvallen van herbiciden in gangbare teelten en de hoge kosten en beperkte beschikbaarheid van handarbeid. De overheid streeft naar verduurzaming van de land- en tuinbouw om emissies naar het milieu verder te beperken. ‘Er is zeker potentie voor autonoom werkende wiedrobots en andere innovatieve wiedmachines om de milieubelasting te verlagen’, zegt Johan Booij, onderzoeker precisielandbouw van Wageningen University & Research (WUR). ‘Maar er zijn nog wel technische en economische uitdagingen om deze nieuwe wiedmachines rendabel te laten draaien.’ Dat blijkt onder andere uit een veldproef in 2025 van het proefbedrijf Valthermond van WUR. De proef is uitgevoerd in zaaiuien binnen het project Nationale Proeftuin Precisielandbouw (NPPL). Booij: ‘De proefboerderij ligt op zand- en dalgrond. Omdat daar de onkruiddruk vele malen hoger is dan op kleigronden konden we de prestaties van individuele technieken en hun combinaties beter beoordelen. Als een onkruidmachine goed functioneert bij hoge onkruiddruk, moet dit op kleigrond ook haalbaar zijn.’
Integrated Weed Management (IWM) is ICM voor onkruidbeheersing
IWM of geïntegreerde onkruidbestrijding is het toepassen van verschillende strategieën en technieken om met minder chemie onkruiden te blijven beheersen. IWM houdt rekening met verschillende fases in de levenscyclus van onkruiden (zaden, zaailingen en volwassen planten).
1. Zaden: voorkom vestiging
Voorkom kieming van zaad en uitlopen van wortelstokken of knollen en verhinder vestiging van nieuwe kiemplanten. Denk verder aan voor-opkomst herbiciden, mulching, schoon uitgangsmateriaal, branden voor opkomst, gewasrotatie, groenbemesters en type en diepte van grondbewerking. Daarnaast helpt uitputting van de onkruidzaadbank in deze fase ook (vals zaaibed).
2. Zaailingen: voorkom competitie
Als zaailingen zich tot vestigen, moet je competitie met het gewas voorkomen. Dat kan door te zorgen dat het gewas sneller groeit dan het onkruid en door gerichte bestrijding. Maatregelen voor snelle gewasgroei moet je zoeken in zaaitechniek en -dichtheid, bodembeheer, bemesting, raskeuze, watermanagement, gezond uitgangsmateriaal en planten in plaats van poten. Bestrijding van kleine onkruiden kan met na-opkomst herbiciden, biologische, mechanische of thermische bestrijding of met rijenbespuiting.
3. Volwassen plant: beperk vermeerdering
Als onkruiden toch tot volwassen planten zijn uitgegroeid, voorkom dan de productie van nieuwe zaden, wortelstokken en knollen. Verhinder het aanvullen van de onkruidzaadbank met schone machines, stoppelbewerking, onkruidzaadverzameling en vernietiging, handwieden, maaien en voor-oogst herbiciden.
Drie machines vergeleken
In 2025 zijn in Valthermond verschillende geïntegreerde strategieën van onkruidbeheersing in zaaiuien met elkaar vergeleken. Daarbij zijn drie typen machines ingezet: een Ekobot WEAI van Homburg, een Electro Weeder van Andela en een Ara spotsprayer van Ecorobotix. De Ekobot rijdt gps-gestuurd autonoom over het land en werkt mechanisch. Per rij detecteert een camera gecombineerd met een ai-algoritme de uienplanten en overige planten. Met wiedelementen worden alle gedetecteerde ‘overige planten’ met een schoffelmesje zijdelings uit de rij gewipt. De Electro Weeder is een werktuig achter de trekker, dat onkruiden bestrijdt met stroom. Via een gesloten stroomkring loopt stroom naar de grond via de onkruidplantjes. Door de weerstand verhitten de onkruiden en sterven af. De Ara is een spotsprayer achter de trekker. Met camera’s en ai worden onkruiden herkend in gewassen waarna de spotsprayer de onkruiden weg spuit.
Nieuwe praktijkproeven NPPL+R in akkerbouw en groenten
In 2026 loopt in het NPPL+R-project vervolgonderzoek naar de inzetbaarheid en effectiviteit van onkruidrobots en -machines. ‘Dat gebeurt op praktijkbedrijven, bijvoorbeeld in uien, suikerbieten, peen, bloemkool, bleekselderij, peen en pompoen. We kijken hoe telers innovatieve technologieën het beste kunnen inpassen in verschillende strategieën om onkruiden te beheersen’, vertelt Booij. De onkruidmachines en -robots gebruiken ai om de onkruidplanten te herkennen, waarbij de onkruiden op plant- of spotniveau worden bestreden. De verwachting is dat er tien verschillende machines worden getest. In elk geval Ekobot van Homburg, InrowWeeder van Kratzer, E-vario Weeder van Lauwen Agro Engineering en Ullmana van Agrobiosolutions, die mechanisch werken. En onkruidbestrijding met stroom door de Robot Weeder en Electro Weeder van Andela. En chemisch met de Ara-spotsprayer van Ecorobotix. Mogelijk worden ook twee lasers ingezet: Tor van Trabotyx en Laserweeder G2 van Carbon robotics en Earth Rover van Claws, die werkt met geconcentreerd licht. ‘NPPL+R is een mooi platform waarbij we kunnen leren van ervaringen van verschillende telers met nieuwe technieken’, zegt Booij.
Met de ARA-spotsprayer kunnen telers heel gericht en plaatsspecifiek onkruiden chemisch bestrijden met behulp van ai. De Zwitserse fabrikant Ecorobotix levert de spotsprayer in het derde kwartaal van 2026 in een 9 en 12 metervariant. Hiermee speelt de fabrikant in op de wens van gebruikers om met bredere machines te werken.
Resultaten proef Valthermond
In Valthermond zijn in de proef vijf strategieën van onkruidbeheersing in zaaiuien naast elkaar gezet. Een volledige chemische onkruidbeheersing als referentie, mechanisch-chemisch, precisie-chemische met variabele toepassing bodemherbicide en spotsprayen van contactherbiciden met een Ara-spotsprayer, combinatie van Electro Weeder en Ekobot-robot en alleen een Ekobot robot. ‘In de proef had de gangbare praktijk met volledige chemische onkruidbeheersing de hoogste opbrengst en saldo. De mechanisch-chemische beheersing had geen opbrengst, doordat het onkruid in de rij te groot was geworden. Het veld is daarom vernietigd’, vertelt Booij. ‘We konden de proef niet helemaal volgens plan uitvoeren. De Ekobot kwam pas laat in het seizoen beschikbaar, waardoor de veldjes waar de Ekobot is ingezet zijn veronkruid. In de hele proef gaf straatgras veel competitie met de uien. Er waren chemische correctiebespuitingen nodig om het onkruid weer terug te zetten.’
De resultaten lieten zien dat Electro Weeder grote potentie heeft om onkruiden tussen de rijen te bestrijden. De inzet van de Ara-spotsprayer om zowel het probleemonkruid straatgras als overige onkruiden te bestrijden leidde tot een hogere milieubelasting en hogere kosten in vergelijking met straatgras volvelds behandelen en de overige onkruiden met de spotsprayer (referentie). ‘Bij uitvoering van deze proef merk je dat je het vooraf mooi kunt bedenken, maar dat de beschikbaarheid van machines, het weer en groeiomstandigheden van het gewas veel invloed hebben. Dat vraagt dus veel flexibiliteit en tactische beslissingen in de operationele uitvoering om onkruiden te beheersen. Het benadrukt het belang van optimaal werkende techniek en het combineren van verschillende strategieën.’ Volgens Booij is vervolgonderzoek naar praktijkrijpheid, economische haalbaarheid en technische doorontwikkeling cruciaal om deze wiedrobots en -machines breed toepasbaar te maken. Daarom loopt er dit jaar binnen het project NPPL+R vervolgonderzoek op boerenbedrijven. Hierin wordt de inzet van onkruidrobots/-machines als onderdeel van geïntegreerde onkruidbeheersing in verschillende gewassen.
De robotweeder Earth Rover wordt dit jaar binnen NPPL+R zeer waarschijnlijk ook getest op een praktijkbedrijf. Kramer BV in Burgerbrug importeert de onkruidrobot van het bedrijf Claws uit Engeland. De robot bestrijdt het onkruid met een geconcentreerde lichtbundel. Met dit licht wordt het onkruid gekookt. Hierdoor gaan de cellen kapot en sterft het onkruid af.
Praktijkervaring
In 2025 zijn binnen het NPPL-project ook twee biologische akkerbouwbedrijven gevolgd die onkruidrobots en -machines hebben ingezet. De broers Jaco en Arie Rodenburg, akkerbouwers in Lelystad en Dronten, deden ervaring op met de mechanische onkruidbestrijdingsrobot Ekobot WEAI. En Marien en Joos Poppe in Nagele werkten vorig jaar met de Robot Weeder ARW-912 en met de Electro Weeder AEW-180 achter de trekker. Beiden machines van Andela bestrijden onkruiden met stroom. De ervaring leert dat de machines bijdragen aan onkruidbeheersing. Maar beide technieken hebben ook beperkingen: ze zijn gevoelig voor timing, gewasstadium en weersomstandigheden. Daarom is nog steeds handarbeid nodig voor probleemonkruiden. Daarnaast kunnen technische storingen en beperkte capaciteit leiden tot hogere kosten dan verwacht. ‘In het algemeen zijn voor opschaling naar praktijkniveau verbeteringen in betrouwbaarheid, flexibiliteit en capaciteit noodzakelijk. We moeten robots ook kunnen aanpassen aan verschillende teeltsystemen en bodemtypen en ai-herkenning vraagt verdere verfijning’, zegt Booij. Uit de praktijkervaringen kwam een aantal leerpunten naar voren (kader Enkele belangrijke lessen geleerd uit praktijkervaring in 2025). Volgens Booij lopen telers die beginnen met innovatieve onkruidbestrijdingstechnieken financiële risico’s. “De investeringen zijn hoog en de terugverdientijd is onzeker. Financiële risico’s zijn nog een drempel voor telers. Ondersteuning via projecten, subsidieregelingen, verzekeringen of marktprikkels voor duurzame producten kunnen adoptie van nieuwe technologie stimuleren.”
Belangrijke lessen geleerd in 2025
Leerpunten op basis van ervaringen met Ekobot en Electro Weeder op biologische akkerbouwbedrijven van Rodenburg en Poppe.
- Begin zo vroeg mogelijk met onkruidbestrijding en zorg dat verschillende technieken van onkruidbestrijding tijdig voorhanden zijn.
- Onkruidrobots en -machines vervangen gangbare onkruidbeheersing niet 100%. Brand onkruiden weg, ga wiedeggen en schoffelen tussen de rijen en benut een robot vooral om onkruiden in de rij te verwijderen om capaciteit te behalen.
- Elektrisch bestrijden van onkruiden lijkt veelbelovend. De combinatie van Electro Weeder tussen de rijen en Robot Weeder in de rij, vult bestaande onkruidbeheersingstechnieken goed aan.
- De Electro Weeder werkt onder dezelfde omstandigheden als een schoffel, maar beroert de grond minder en de Weeder is minder vaak nodig dan een schoffel.
- Nieuwe technieken nemen niet alle handwieduren weg. Er ontsnappen altijd onkruiden die te groot worden om met machines te bestrijden.
Omdat de veldproef in Valthermond voor een groot deel niet is uitgevoerd volgens het oorspronkelijke plan, kunnen de onderzoekers geen harde conclusies trekken uit dit onderzoek. ‘De proef laat wel zien wat relevant is voor de praktijk. En de potentie van drie technieken zijn beter in beeld gekomen’, zegt Booij, die aanraadt om een vergelijkbare veldproef nog eens uit te voeren. ‘Het is belangrijk om meer cijfers te verzamelen over de effectiviteit van onkruidrobots en -machines op onkruidbeheersing.’ En over kosten en baten van de techniek, gewasopbrengst en saldo zegt hij: ‘Het is duidelijk dat je niet vroeg genoeg kunt beginnen met bestrijden van onkruiden en dat je ze moet aanpakken als ze nog klein zijn. Anders kan het snel uit de hand lopen. Voor een optimale geïntegreerde aanpak moeten dus de benodigde machines op het bedrijf klaar staan en telers moeten niet afhankelijk zijn van de loonwerker. Je moet flexibel zijn bij wisselende weers- en onkruidgroei-omstandigheden en er direct bovenop zitten.’ Het combineren van technieken om zowel onkruiden tussen de rijen als in de rijen te beheersen blijkt nog wel een uitdaging. De meeste onkruidrobots en onkruidmachines hebben ook moeite om onkruiden die al wat groter zijn effectief te bestrijden. ‘In 2026 volgen we telers dan ook in een meer geïntegreerde totaalaanpak. Daarbij kijken we onder andere naar timing van verschillende technieken voor een optimale aanpak van onkruiden. En we ontwikkelen meer kennis over welke effecten je per toepassing en onkruidstadium kunt verwachten.’
De veldproef in Valthermond liet zien dat de Electro Weeder grote potentie heeft om niet te grote onkruiden tussen de rijen te bestrijden.