Efficiënter bemesten met nieuwe N-balansmethode
25 June 2026 door Janet Beekman (tekst en beeld0
De huidige N-bemestingsnormen zijn toe aan herziening. In het PPS-project Bemestingsadviezen Akkerbouw Toekomstgericht (BAAT) is de balansmethode de basis voor een nieuw stikstofbemestingsadvies. Daarmee kunnen telers efficiënter bemesten en N-verliezen verminderen.
Om N-verliezen naar het milieu te beperken, worden de bemestingsnormen steeds verder aangescherpt. In NV-gebieden geldt een korting van twintig procent op de totale stikstofgebruiksnorm ten opzichte van de standaardnormen. Telers krijgen steeds meer moeite om hun gewassen nog optimaal te bemesten met stikstof. De nieuwe stikstofbalansmethode biedt telers ten opzichte van de huidige bemestingsadviezen perspectief om dat efficiënter te doen. In de vraag-maar-raaksessie tijdens de Akkerbouwdag 2026 Wat betekent de nieuwe stikstofbalansmethode voor jouw bemesting? is dat toegelicht. ‘De huidige bemestingsadviezen voor stikstof zijn gebaseerd op proeven tussen 1979 en 1984. Ze zijn verouderd en toe aan verbetering’, zegt WUR-onderzoeker David de Wit. ‘De huidige adviezen zijn gebaseerd op het economische optimum en de relatie tussen N-aanbod en gewasopbrengst. Hiermee wordt te weinig rekening gehouden met specifieke perceels- en gewaskenmerken, zoals N-leverend vermogen van de bodem en opbrengstniveau.’
‘Nieuwe N-balansbemestingsmethode houdt ook rekening met NLV en opbrengsten.’
Balansmethode: betere inschatting N-behoefte
Met de balansmethode wordt de bemestingsbehoefte van een gewas veel beter ingeschat (zie kader). Met deze methode kunnen telers de bemesting optimaliseren. ‘De basis is een goede schatting van de N-opname van een gewas. Daarvoor heb je een schatting van de opbrengst nodig en kun je met bestaande kengetallen de hoeveel N in het geoogste product en gewasresten vaststellen’, zegt De Wit, die verwacht dat ontwikkelingen in opbrengstmetingen op oogstmachines daarbij gaan helpen. Daarnaast houdt de balansmethode ook rekening met de N-nalevering uit gewasresten van de voorvrucht en groenbemester (MINvv) en de Nminvoorraad in het voorjaar. ‘En met N-nalevering uit organische stof in de bodem (MINbod). Daarvoor willen we gebruik maken van NDICEA-modelberekeningen, die voorspellen hoeveel N gedurende het groeiseizoen beschikbaar komt voor het gewas. Het model houdt rekening met verschillen in grondsoort, organische stofgehalte bodem, bouwplan, bemestingshistorie en duur van de periode van actieve N-opname van het gewas’, vertelt De Wit. ‘Als telers bij de bemesting meer rekening houden met wat de bodem nalevert aan stikstof, kan de kunstmestgift vaak omlaag zonder opbrengstderving. Dat bespaart geld en het vermindert ook de kans op N-verliezen naar het milieu.’
Berekening van de bemestingsbehoefte met de balansmethode
Nwz-gift = N-inhoud geoogst product/ NBI – (DEP + Nmin voorjaar + MINbod + MINvv)
Met:
• Nwz-gift = gift aan werkzame N met minerale en organische meststoffen (eerstejaars werking)
• N-inhoud geoogst product = hoeveelheid N die in het geoogste product belandt (kg/ N/ha).
• NBI = N benuttingsindex. De efficiëntie waarmee beschikbare N uit de bodem opgenomen kan worden.
• DEP = N-depositie gedurende het groeiseizoen.
• Nmin voorjaar = N-mineraal hoeveelheid in de bodem in het voorjaar.
• MINbod = N-leverend vermogen. N-mineralisatie uit oude bodemorganische stof gedurende het groeiseizoen.
• MINvv = N-mineralisatie uit voorvrucht en/of groenbemester (N-nalevering gedurende het groeiseizoen)*.
*Bij de NDICEA-NLV uit de kengetallentabel is de N-nalevering uit de gewasresten van de voorvrucht ook meegenomen: de post ’N mineraal uit gewasresten voorvrucht’ hoeft dan niet ingevuld te worden. In de Eurofins-NLV is de N-nalevering uit de gewasresten niet meegenomen, dus moet de post wel nog apart meegenomen worden in de balansformule.
