Akkerbouwdag: 14 vraag-maar-raak-sessies

Tijdens de Akkerbouwdag (28 mei WUR open teelten Lelystad) zijn er veertien vraag-maar-raak-sessies. Specialisten geven een korte inleiding en gaan daarna met bezoekers in gesprek over actuele thema’s in de akkerbouw. Vijf sessies hierbij uitgelicht.

Doelsturing open teelten

Telers vragen om ruimte om meer met hun vakmanschap te kunnen doen bij het behalen van maatschappelijke doelen, in plaats van met middelvoorschriften beperkt te worden. Doelsturing is het nieuwe credo. Maar hoe? BO Akkerbouw ontwikkelt met partners tools voor doelsturing. De BiodiversiteitsMonitor Akkerbouw (BMA) is een tool om in beeld te krijgen hoe je als bedrijf scoort op maatschappelijke doelen. De BMA-app is thans al te gebruiken, maar zal verder worden ontwikkeld op basis van inzichten uit de praktijk. Daarnaast wordt er een systematiek en digitale tool voor doelsturing op waterkwaliteit ontwikkeld, genaamd Nmin-tool, waarmee op termijn op basis van een positief driejarig gemiddelde van bodemminerale stikstofmetingen vrijstelling op bemestingsruimte verkregen kan worden. Ook wordt de Gewasbescherming Benchmarktool ontwikkeld. Corné Kempenaar is (samen met Rita Poppe) de inleider. Is doelsturing de nieuwe holy grail? ‘Bij doelsturing komt in elk geval het vakmanschap van de boer naar voren bij de maatschappelijke doelen die er zijn. Tools kunnen laten zien hoe de teler scoort. Maar wie krijgt welke data? En wat is het voordeel voor wie? Hier moeten we in elk geval met elkaar over praten. De Akkerbouwdag is daar een goed moment voor.’

Wat te doen tegen sluipmoordenaar fusarium?

Fusarium bezorgt menig uienteler kopzorgen. Deze bodemschimmel komt vaak pas bij oogst of in de bewaring aan het licht. Hoe kan ik controleren wat de druk van fusarium op mijn percelen is? En kan ik er ook wat aan doen? Onderzoeker bodemgebonden ziekten Anne van Diepeningen is een van de inleiders. Ze gaat een actuele status van fusariumonderzoek geven op de Akkerbouwdag. Anne van Diepeningen licht alvast een tip van de sluier op van wat ze tijdens deze vraag-maar-raak-sessie als inleiding zal vertellen over deze ‘sluipmoordenaar’. ‘Er is een nieuwe test ontwikkeld waarmee aangetoond kan worden of er fusarium in de bodem aanwezig is. De akkerbouwer kan dat vooraf checken en zo bepalen of hij op dat deel uien moet gaan telen of niet. Is er zoveel fusarium latent aanwezig dat je zeker weet dat het problemen gaat opleveren?’ En, stel dat er fusarium aanwezig is, wat kun je er dan aan doen? Anne van Diepeningen daarover: ‘Ook daar doen we volop onderzoek naar, inmiddels al negen jaar, en zien we richtingen waar oplossingen zitten. Waar we staan qua onderzoek, delen we op de Akkerbouwdag.’

Nog piepers uit eigen land in het schap?

PFAS, candidates for substitution, azolen, kaderrichtlijn water… Gewasbescherming wordt steeds complexer. Pathogenen ontwikkelen resistenties tegen actieve stoffen, terwijl regelgeving het spectrum beschikbare middelen verkleint. Deze ontwikkelingen hebben grote gevolgen voor de beheersing van schimmelziekten in aardappel. Het Ctgb kondigde recent aan dat mogelijk 46 gewasbeschermingsmiddelen gaan verdwijnen, waaronder middelen voor de aardappelteelt. ‘Een rijdende trein die op de landbouw afkomt’, aldus het Ctgb. Geert Pinxterhuis (BO Akkerbouw) deelt die zorg, deels ingegeven door de situatie in Denemarken. Hij is inleider tijdens de Akkerbouwdag van de vraag-maar-raak-sessie over dit onderwerp. Zijn antwoord: ‘Gun ons als sector tijd. We zijn bezig om rassen met verbeterde resistentie te kweken. Rassen die maar een paar keer per groeiseizoen bespoten moeten worden. Maar daar zijn er nog niet genoeg van. Voorlopig hebben we nog middelen nodig. We zullen in dialoog moeten om te kijken hoe we die tussentijd kunnen overbruggen.’ Een convenant over gewasbeschermingsmiddelen helpt, maar zal niet sluitend zijn. Pinxterhuis: ‘Dus moeten we goed nadenken en met elkaar in gesprek over de dillema’s en mogelijke oplossingen.’

Klik op de afbeelding en meld je gratis aan voor de Akkerbouwdag 2026.

Robotisering via loonwerk: kansen en vragen

‘Ze zijn op minder dan één hand te tellen’, zegt Maurice Steinbusch van Cumela over de adoptie van landbouwrobots in de loonwerkwereld. Tijdens deze vraag-maar-raak-sessie wordt onder meer verkend of telers via loonwerkers sneller ervaring kunnen opdoen met robotisering en autonome voertuigen. De verwachtingen van robotisering in de landbouw liggen hoog. De adoptie ervan moet nog komen, zowel bij de boer als de loonwerker. Maurice Steinbusch: ‘In de praktijk is de loonwerker er nog niet mee bezig. De voorbeelden dat ze robots inzetten zijn schaars. Het is allemaal nog nieuw.’ Het is een kip-ei-vraag. De boer moet willen, het loonwerk moet het aanbieden. Steinbusch: ‘Logistiek kan de loonwerksector het aan. Dat zijn ze gewend. Maar levert het geld op? Voor welke toepassingen is het geschikt? Wat is de terugverdientijd? Dat moeten we allemaal nog uit gaan vinden. Mooi om daar met elkaar van gedachten over te wisselen op de Akkerbouwdag.’ Volgens Steinbusch is de potentie voor robots er wel. ‘De boer kan zo wel risico’s beperken. Via loonwerk kan hij eerst eens testen of een robot voor hem zou werken, zonder direct zo’n dure machine te kopen. De boer wil toch eerst zien of de robot echt werkt.’

Van mono naar meer? 

Onder meer op de Boerderij van de Toekomst is onderzoek gedaan naar strokenteelt en gewasdiversiteit. Wat zijn de bevindingen? Welke lessen nemen we mee uit langjarig strokenteeltonderzoek vanuit CropMix? Lennart Fuchs heeft in Lelystad bij WUR open teelt meegekeken naar de experimenten met strokenteelt. ‘Strokenteelt is uitvoerbaar en levert een hogere biodiversiteit in combinatie met maatregelen als jaarrond groen (met groenbemesters), veel rustgewassen, bloemstroken, ICM-strategie, NKG, vaste rijpaden etc. Bredere stroken (15 meter) lijken praktischer in te passen bij (gangbare) akkerbouwbedrijven dan smalle (3 meter) stroken. Alleen was nog niet vast te stellen wat de specifieke effecten op de teelt en gewasgezondheid waren van strokenteelt in ons systeem.’ CropMix doet meer onderzoek naar die effecten. Anna de Rooij (onderzoeker bij CropMix) zal er de bezoeker van de Akkerbouwdag meer over vertellen. ‘We geven een inkijkje in de resultaten op het gebied van biodiversiteit, natuurlijke plaagbestrijding en oogst. We observeren meer soorten vogels en insecten, maar zien we dit ook terug in natuurlijke plaagbestrijding en in de oogst? Hier willen we over in discussie gaan. Wat zijn elementen die we mee kunnen nemen in het vormen van akkerbouw die duurzaam is?’