Lintzaai cichorei Serooskerke
22 May 2026 door Leo Tholhuijsen
Lintzaai is een vergaande vorm van precisiezaai. Zaadjes worden, geplakt op een afbreekbaar lint, op een exacte onderlinge afstand en op een exacte diepte in de grond gelegd. Doel is om via die precisie een snelle en opkomst te krijgen en daarmee een uniformer gewas en per saldo een hogere financiële opbrengst. ‘Op weg naar een robuust systeem dat past in een regeneratieve landbouw.’
Echter .….de boerenpraktijk in het veld is weerbarstig. Met steeds wisselende startomstandigheden blijkt ook lintzaai op zichzelf niet het altijd zaligmakende recept. ‘In het veld zijn er allerlei invloeden. Heel complex’, vertelt Peter van den Bosch van cichoreiverwerker Sensus. ‘Elk jaar is anders.’
Uniformiteit voor fijnzadige gewassen
Lintzaai is een concept van de start-up S&dB in Nederweert (L.). Bij lintzaai wordt met een speciale plantmachine een vier centimeter breed zaadlint in de grond gelegd. Aan de buitenkant van dat lint zijn vooraf, in de fabriek, zaadjes geplakt. Het gaat er om in fijnzadige teelten met de lintzaaimethode een uniforme plantafstand en uniformere opkomst te waarborgen. Je kunt behalve aan cichorei ook denken aan witlof en wortelen, zaaisjalot, prei, ui of pastinaak. Of aan fijnzadige groentegewassen of bloementeelt. Gewassen die juist in de periode van opkomst kwetsbaar zijn als de vochtvoorziening niet optimaal is. Ook het risico van een slempkorstje boven het zaad wordt door lintzaai verkleind. Een gewas als cichorei bijvoorbeeld wordt graag door een lastige beginperiode heen geholpen. Wanneer je bij een ongelijkmatige opkomst met de onkruidbestrijding begint, is de terugslag bij de kleine plantjes het grootst. Gevolg: meer tweewassigheid en minder concurrentiekracht met onkruid. Daarom, en ook voor vervroeging van de teelt, is ook Sensus geïnteresseerd in de mogelijkheden van deze techniek.
In V-vorm in grond gelegd
Bijzonder is ook de wijze waarop het in de grond wordt gelegd. Twee wielen of schijven zorgen ervoor dat de linten, en dus de zaden, precies verticaal in de grond worden gedrukt. De snede wordt gemaakt door een snijkouter dat net voor het indrukwiel is gemonteerd. Doordat de onderkant van de V in de vaste grond gedrukt zit, kan vocht via capillaire opstijging in het lint bij het zaadje komen. De manier van werken maakt een zeer ondiepe zaaibedbereiding mogelijk, gewenst voor zeer kleine zaden met een geringe kiemenergie. Voor een verdere ontwikkeling van het systeem wordt ook al gedacht aan toevoegingen in de coating op de filmlaag van het zaadlint. Het lint kan dan als drager dienen van additieven zoals meststof of pesticiden van natuurlijke oorsprong. Via het lint werk je dan heel precies.
50 procent opkomst, + 30 groeidagen
Op 8 mei heeft hij in een proef met extreem vroeg (19-20 maart) gezaaide cichorei in Serooskerke (Zld.), geteld hoe de opkomst van cichorei is geweest. ‘Gemiddeld aan de lage kant, vijftig procent opkomst, pleksgewijs variërend, waarbij lintzaai er niet per se het best uitspringt.’ Feit is wel dat de vroege zaai dertig extra groeidagen heeft opgeleverd (de gemiddelde zaaidatum van cichorei in Nederland ligt op 20-22 april). Van den Bosch zegt ook dat 100.000 planten per hectare (50 procent opkomst) weliswaar aan de lage kant is, maar ook weer niet té laag als de planten egaal verdeeld zouden staan. De proef is onderverdeeld in vijf objecten:
– lintzaai direct zonder voorjaarsgrondbewering;
– lintzaai na conventionele, zeer ondiepe zaaibedbereiding;
– lintzaai in doodgespoten wintertarwe;
– lintzaai in doodgespoten wintergerst;
– praktijkzaai na twee zaaibedbereidingen.
De dekgewassen wintertarwe- en gerst zijn in oktober dik gezaaid, respectievelijk 300 en 250 kilo per hectare, om de cichoreiplantjes voldoende beschutting tegen de wind te geven.
Plussen en minnen
In principe kan onder wat droge omstandigheden vocht via het lint van een paar centimeter dieper bij het cichoreizaadje komen. Daartegenover kan het lint er ook voor zorgen dat het weinige vocht sneller uit de bovenste paar centimeter verdampt. Iets dergelijks geldt ook voor het doodgespoten graan waarin is gezaaid. Aan de ene kant kan dat zorgen voor een vochtiger microklimaat onderin, met minder windverdamping. Maar in een iets andere situatie zorgt het graan, dat kort voor het zaaien wordt doodgespoten, juist weer voor een drogere uitgangssituatie voor de cichoreizaadjes.
Goede start bepaalt opbrengst
Van den Bosch blijft overigens in dit vierde jaar van veldexperimenten met lintzaai geïnteresseerd in verdere ontwikkeling van het systeem voor cichorei. Een goed allereerst begin van de teelt, de opkomst, heeft namelijk een behoorlijk effect op de onkruidbeheersing en uiteindelijk op de opbrengst. ‘Waar we op uit zijn, is om lintzaai tot een robuust systeem te ontwikkelen dat past in een regeneratieve landbouw met minder chemie.’
Opkomst cichorei na lintzaai.
Praktijkproef Serooskerke
De proef in Serooskerke ligt op het akkerbouwbedrijf van Jan-Peter van de Putte. Start-upbedrijf S&dB dat de lintzaaimethode ontwikkelde, werkt hier met Sensus aan een de ontwikkeling van businesscase voor het systeem. Doel: een robuust, betrouwbaar systeem voor vervroeging van de teelt, en daardoor een verbetering van het cichoreisaldo. De winst moet zoals gezegd zitten in betere onkruidonderdrukking (minder chemie) en een hogere vroege opbrengst. Dus betere cichorei en meer saldo voor de teler. Van den Bosch: ‘Het doel is een robuust systeem ontwikkelen, waarbij onder verschillende omstandigheden een snelle en uniforme opkomst van de cichorei gerealiseerd wordt. Waar vanaf willen is het het aloude idee van “zaaien is raaien”.’
Akkerbouwer Jan-Peter van de Putte.
Vroege oogst geeft meer kwaliteit
Over die snelle, uniforme opkomst: afnemer en verwerker Sensus heeft om twee redenen graag vanaf begin september aanvoer van cichorei. Ten eerste is er de spreiding van de campagne en daarmee een betere benutting van de verwerkingscapaciteit. Ten tweede omdat cichorei eind augustus/begin september een betere kwaliteit inuline levert dan cichorei die eind oktober pas wordt gerooid. Om de vroege oogst te stimuleren, heeft Sensus daarop een uitbetaalsysteem opgetuigd, waarbij het saldo-effect van minder kilo’s bij een vroege oogst wordt gecompenseerd door een betere prijs per ton. Een halve oogst begin september levert zo net zoveel op als een hele oogst eind oktober.
Mikken op 50 ton op 1 september
‘Maar’, vertelt akkerbouwer Van de Putte, ‘het wordt ineens interessant als je door vervroeging al in september bij wijze van spreken een hele oogst van het land haalt. Dus niet begin september 28 of 30 ton per hectare tegen een dubbele prijs, maar 40 of 50 ton.’ De akkerbouwer experimenteert al jaren met vervroeging van de cichoreiteelt op zijn bedrijf. Door na vroeg zaaien de bodem onder te dekken met fleecedoek, kwam hij op ruim 65 per hectare op 1 september. Daarmee waren de extra kosten van het fleecedoek en het leggen ruimschoots gecompenseerd. Helaas zette de intrekking van het Bonalan een streep door de rekening. Zonder dit bodemherbicide profiteert onkruid, nog meer dan de cichorei, van het warmere micoklimaat onder het doek.
Peter van den Bosch, Sensus.
Echt makkelijk wordt het nooit
Alberto Rodriquez Ballesteros van S&dB die onder meer de cichoreiproeven uitvoert, erkent dat cichorei een moeilijk te telen plantje is. ‘Lintzaai gaat dat niet oplossen. Echt makkelijk wordt het nooit. Maar lintzaai heeft in cichorei wel potentie door de vervroeging en meer uniforme opkomst. Dus minder onkruidbestrijding- chemisch en mechanisch, en eerder meer tonnen.’ S&dB verwacht vanaf 2027 het lintzaaiconcept op kleine schaal commercieel uit te rollen. Daarbij zouden loonwerkers het lintzaaien voor hun rekening nemen. Het bedrijf wil in dit stadium nog weinig kwijt over de kosten voor telers. ‘We zijn bezig met het matchen van de businescases per gewas’, vertelt Maikel Huijgens van S&dB. ‘Voor een aantal gewassen ziet de businesscase er al goed uit. Voor andere gewassen werken we nog toe naar een positieve businesscase.’ Vooruitlopend daarop en op de definitieve gang naar de markt, geeft S&dB ter indicatie een ruwe indruk van de kosten van lintzaai: voor de eerste klanten en demonstraties rekent S&dB vijf cent per meter voor het lint en het zaaien. De kosten per hectare hangt dan af van het aantal meters lint per hectare. Voor cichorei, (rijafstand 50 cm) zou dat neer komen op €1.000 per hectare. De kosten voor het zaad komen daar bovenop. Voor cichorei moet zoals gezegd de winst zitten in vervroeging. Voor een gewas als uien en peen zou de winst van lintzaai zitten in een uniformere partij eindproduct, die richting supermarkt meer opbrengt.
Alberto Rodrigues Ballesteros van S&dB.
