Onkruidbestrijdingsmix bij Rodenburg: hand, electro en robot wieden

Binnen NPPL+R wordt gekeken naar hoe onkruidrobots en -machines passen binnen de totale strategie van onkruidbeheersing. Zo ook bij de broers Jaco en Arie Rodenburg die dit jaar twee Ekobots en een Andela Electroweeder ingezet hebben in onder meer uien.

Arie Rodenburg, akkerbouwer in Dronten, rijdt op 24 juni nog volop met de Electroweeder in de rode bieten bij zijn broer Jaco in Lelystad. ‘We hebben deze machine gekocht voor de uien, waarin die tot nu toe bij ons twee keer is ingezet’, zegt Jaco Rodenburg. ‘We zijn erg tevreden over het resultaat. Het is een goede aanvulling op onze onkruidbeheersingsstrategie en het bespaart dertig tot veertig procent aan handwied-uren. En de Electroweeder is breed inzetbaar. Niet alleen in onze uien, maar ook in rode bieten, wortels en erwten op rijen.’

‘Maak afspraken met leverancier’

In de uien hebben de Flevolandse telers net als vorig jaar ook weer Ekobot-onkruidrobots ingezet, een bij Jaco en een bij Arie. ‘We wilden deze zes weken lang continu laten lopen in de uien van Jaco. Maar door problemen met de aandrijving van de schoffelelementen liep dat helaas niet helemaal naar wens. Ekobot en Homburg hebben veel moeite gedaan om het achterliggende probleem te identificeren en op te lossen. Alle lof voor de tijd en energie die ze hierin hebben gestoken. Helaas liepen we in het veld al snel achter de feiten aan en als onkruiden groter zijn dan vier centimeter kan de Ekobot ze minder goed verwijderen.’ Rodenburg had met Homburg afspraken gemaakt over de kosten van het gebruik van de Ekobot op basis van de prestaties ofwel het wiedresultaat van de robots. ‘Want als de robot niet doet waarvoor je deze inzet, moet je naderhand extra kosten maken voor handarbeid’, zegt Rodenburg. Hij drukt telers die een robot willen uitproberen op het hart om afspraken te maken over het resultaat. ‘Je hoort veel optimistische geluiden over het percentage onkruiden die robots verwijderen. In de praktijk valt dat nog niet altijd mee.’

Het biologische akkerbouwbedrijf van Jaco Rodenburg in Lelystad (Fl.) ligt op kleigrond. Hij wil samen met zijn broer Arie de onkruidbeheersing van hun biologische teelten meer automatiseren om met minder handarbeid toe te kunnen.

Vooral in uien

De grootste uitdaging voor de broers Rodenburg is het beheersen van wortelonkruiden als akkermelkdistel, perzikkruid, melde, vogelmuur en hanepoot. Rodenburg: ‘Vooral in de uien zitten we er bovenop om deze probleemonkruiden in dit open gewas de baas te blijven. Andere gewassen staan meestal vrij snel dicht en hierin kom je met eggen en schoffelen een heel eind. In uien is veel handarbeid nodig, dat kost ongeveer €5.500 per hectare. We wilden investeren in een nieuwe schoffelbalk, maar dat kost ook al snel €55.000. Daarom hebben we dit voorjaar een Electroweeder gekocht.’ Rodenburg heeft de machine al in alle gewassen ingezet. ‘Bij de conserven-erwten zijn we er voor opkomst ook al door geweest. Bij de andere gewassen daarna.’ De machine is aangeschaft met twee frames, een voor gewassen die op rijen zijn gezaaid of geplant en een voor gewassen op ruggen. De uien zijn op 9 april gezaaid bij Arie en op 10 april bij Jaco. Na zaaien is de Ekobot doorlopend ingezet. Op 10 april bij Arie om het gps-systeem te testen en vanaf 25 april ging de robot autonoom draaien bij Jaco met de intentie om deze zes weken 24/7 te laten lopen. Arie heeft voor inzaai van de uien nog onkruiden gebrand en Jaco is op 20 april voor de eerste keer met de Electroweeder volvelds door de uien gereden en heeft daarna nog een keer geëgd.

Dit seizoen is de inzet van de Ekobot bij Jaco Rodenburg niet helemaal naar wens verlopen door problemen met de aandrijving van de schoffelelementen. In combinatie met natte periodes werden onkruiden al snel groter dan 4 centimeter, waardoor de Ekobot meer moeite had om ze te verwijderen.

Meten bij Rodenburg in de uien

Op het bedrijf van Jaco is de Electroweeder tot eind juni twee keer ingezet in de uien en twee keer bij Arie. Bij Jaco komt akkermelkdistel veel voor, zo’n negentig procent van alle onkruiden. Bij Arie staat zo’n zestig procent perzikkruid, maar ook wel akkermelkdistel, meldes en vogelmuur en het onkruidenpakket is meer divers dan bij Jaco. Rodenburg: ‘We hopen dit wortelonkruid met de Electroweeder tot in de wortel af te doden, waardoor het minder snel terugkomt. Door herhaling blijven de melkdistels klein. Dat komt ook het resultaat van handwieden ten goede. Want het geeft minder schade in de uien als je kleine distels eruit trekt.’ Arie heeft na de eerste keer rijden met de Electroweeder in de uien nog geëgd op 30 mei en daarna zijn tot 10 juni handwieders ingezet. De Electroweeder ruimt onkruiden tussen de rijen goed op, blijkt uit de tellingen. Op beide percelen de eerste keer tussen 65% en 70% en later was dat rond 90% als de kiemonkruiden wat groter zijn. De Electoweeder is erg effectief als onkruiden groter dan drie tot vier centimeter zijn. Kleinere kiemonkruiden zijn juist wat moeilijker te raken. Rodenburg: ‘De Electroweeder pakt onkruiden tussen de rijen aan, maar raakt ook de bladeren van het grotere onkruid in de rij. Die ben je dan ook kwijt.’

Een afgestorven akkerdistel in een uienperceel van Jaco Rodenburg, nadat met de Electroweeder door het gewas is gereden. Onkruiden in de rij met overhangend blad tussen de rijen gaan ook dood.  

Capaciteit halen

Voor een effectieve onkruidbestrijding moet een onkruidrobot vaker hetzelfde stuk doen. ‘Bij een perceel van negen hectare, met een robot van 1,5 meter werkbreedte, moet je al flink je best doen om overal een paar keer te komen’, merkt Rodenburg. ‘Want als het regent, kun je de robot niet inzetten en verlies je veel capaciteit. Als je er 1,5 week uit ligt, heb je al snel grotere onkruiden die de robot niet meer kan verwijderen, omdat die al te vast staan. Dan raak je alleen het kiemende onkruid nog kwijt.’ De broers Rodenburg blijven handwieders inzetten. ‘De machines verwijderen niet alle onkruiden. En dit seizoen zagen we medio mei opnieuw vrij veel onkruiden na regen, terwijl de uien dan al te groot zijn om met de robot te werken. Daarom zijn we erg blij met de Electroweeder, die ook grote onkruiden in de rijen raakt, waardoor die ook afsterven. Het is sowieso goed om tussen de rijen te blijven schoffelen of met de Electroweeder te rijden, want dat vergroot de capaciteit van de Ekobot. Rodenburg wil de Ekobot wel blijven testen. ‘Maar dan moet die ook in anderen gewassen dan uien kunnen werken, anders loopt de robot hier maar zes weken en dan is het klaar. Om een robot rendabel te maken moet je deze langer kunnen inzetten op je bedrijf.’

Jaco Rodenburg is erg blij met de aanschaf van een Electroweeder van Andela Techniek en Innovatie in Nagele. Met het gebruik van twee verschillende elementen is de machine breed toepasbaar op het biologische akkerbouwbedrijf.

‘Kijk naar je totale onkruidstrategie’

‘Binnen NPPL+R kijken we hoe onkruidrobots en -machines passen binnen de totale strategie van onkruidbeheersing’, zegt NPPL-expert Johan Booij.

‘Bij het volgen van telers die innovatieve onkruidmachines inzetten, is het belangrijk hoe deze machines passen binnen een totaalstrategie van telers. Per teler zijn op twintig tot  veertig plots en in verschillende gewassen het aantal en type onkruiden geteld voor en na een bewerking. Door herhaling, zien we wat het effect is van zowel de machines als de totale aanpak’, vertelt Booij. Bij Jaco Rodenburg stonden 25 tot 40 onkruiden per vierkante meter in de rij en 1 tot 20 tussen de rijen. Op het perceel van zijn broer Arie stond veel meer onkruid: 60 tot 180 onkruiden in de rij en 6 tot 70 tussen de rijen. Booy: ‘De metingen laten zien dat de Electroweeder onkruiden groter dan drie tot vier centimeter effectief bestrijdt. Door nattigheid begin juni konden de broers enkele weken niet ingrijpen, waardoor het onkruid sterk doorgroeide. Eind juni bestreed de Electroweeder ongeveer 90% van de resterende onkruiden tussen de rijen.’ Het aantal uienplanten nam met 6 tot 10% af, mogelijk door onkruidconcurrentie, handwieden en droge omstandigheden. In juli was inzet van de Electroweeder niet meer mogelijk door een te groot gewas en een technisch mankement. Resterende onkruiden in de rij groeiden sterk door. Bij Jaco bleef dit beperkt tot een paar distelplekken, maar bij Arie kreeg perzikkruid de overhand. ‘De laatste groeifase blijft de grootste uitdaging, want rond en na gewassluiting zijn onkruiden in de rij nog moeilijk te bestrijden.’

Johan Booij, WUR-begeleider van een aantal telers die onkruidrobots en -machines uittesten binnen NPPL, telt het aantal onkruiden per vierkante meter in een uienperceel van Rodenburg, om het effect van de Ekobot en Electroweeder te meten.