Robots en autonome trekkers: techniek is er klaar voor. Nu de praktijk nog.

Ook bij de melkrobot duurde het even voordat de markt nieuwe systemen die handwerk vervangen omarmde. Iets soortgelijks geldt voor autonoom werkende systemen (robots, trekkers zonder chauffeur) in de akkerbouw. ‘De techniek werkt, de praktijk moet systemen nu alleen nog breed gaan adapteren’, bleek tijdens de Ervaringsdag autonomie landbouw bij WUR Open Teelten van de NPPL+R, waar telers door zelf aan de knoppen te zitten zelf autonome systemen konden ervaren en testen.

Een landbouwer stapt tijdens de Ervaringsdag in Lelystad met zijn zoon in de New Holland, voorzien van het iQuus-systeem van GPX. Om een rondje mee te rijden zonder zelf aan het stuur te hoeven zitten. ‘Bijzondere ervaring’, laten vader en zoon weten na uitgestapt te zijn.  De New Holland draait inmiddels zelfstandig sturend alweer op de kopakker en nadert een sloot. Niemand die in de stress schiet, de uiterste grenzen zijn immers vooraf goed ingegeven en keurig op tijd draait de trekker om -autonoom- de volgende werkgang te doen. Als het moet tot ’s avonds laat of diep in de nacht als regen dreigt, of als het beter is om niet in de volle zon te werken onder omstandigheden zoals op deze Ervaringsdag. Dankzij autonomie krijg je het werkt dan toch gedaan.

Tekst en uitleg in het veld van autonome systemen, zoals hier bij nieuwkomer van autonomie Nivavi.

Veilig

Verderop op het testterrein van deze Ervaringdsdag bewijst de AgXeed zijn veiligheid. Een AgXeed medewerker staat onvervaard in het veld als de robottrekker recht op hem afkomt. Al van ver is dit ‘obstakel’ gedetecteerd en de AgXeed stopt tijdig. Veiligheid is een belangrijk aspect dat ook telers die zich op autonomie oriënteren bezighoudt. Verderop gaan nieuwsgierige ooievaars zelf een de kant en lijken bewonderend naar de AgXeed en de autonome systemen van GPX en Nivavi te kijken.

Dat techniek in de praktijk werkt heeft AgXeed inmiddels wel bewezen. Er staan al gauw 100.000 uren op de AgXeed tellers. Veel interesse van publiek voor deze machine tijdens de Ervaringsdag.

Adaptie

Wat deze Ervaringsdag vooral duidelijk maakt, is dat techniek er echt klaar voor is. Trekkers en robots zijn veilig en doen hun werk voorbeeldig. Ze voeren in sommige gevallen werk zelfs zorgvuldiger uit omdat werk niet afgeraffeld wordt. Op afstand zijn de systemen te monitoren en haperen doen ze zelden, althans niet vaker dan reguliere systemen. Het is vooral wennen. Wennen dat je niet meer op die trekker hoeft te stappen. Systemen moeten nu vooral door de markt geadapteerd (omarmd) worden. Al gaat AgXeed naar verwachting inmiddels al door de 100.000 uur en maakt ook GPX meters. Maar echt brede adaptie van de systemen komt dichterbij dankzij dit soort ervaringsdagen. Het schept vertrouwen als je zelf een rondje meerijdt of zelf aan de knoppen kunt zitten. Telers tonen op deze Ervaringsdag aan dat ze systemen met gemak instellen en dat het vooral even kijken is welke instelling waar in het menu zit. Het koppelen van data aan systemen is nog wel een uitdaging. Het is vooral die laatste stap: het ook echt gaan doen. En leveranciers zijn eerlijk genoeg om te zeggen dat er uiteraard verbeterpunten zijn, maar dat ze die juist met telers die testen en kopen willen oplossen om zo systemen nog beter te maken. Ook daar is deze Ervaringsdag voor.

Ook het iQuus systeem van GPX is inmiddels bewezen succesvol. ‘Bijzondere ervaringen’, zeiden een teler en zijn zoon na een autonoom ritje waar ze zelf niets hoefden te doen.

Diverse perspectieven

Dat die laatste stap naar adaptie soms lastig is, blijkt tijdens de lunchbreak waar telers hun eigen ‘interesses in autonomie’ delen. De ene teler is er voornamelijk om te kijken of met nieuwe autonome (lichtere) systemen de bodemdruk verminderd kan worden. ‘Je ziet gewoon dat gewas minder groeit bij een dichtgereden bodem’, zo blijkt uit het verhaal van een Groningse akkerbouwer. Een teler uit de Noordoostpolder vertelt dat hij al met een laserwieder werkt en dat hem dat veel handwerk scheelt. Hij denkt na over een autonoom systeem. Enerzijds omdat hij nu al veel uren met de laserwieder in de weer is en tegelijkertijd rijdt de laserwieder zo langzaam dat het eentonig saai werk is voor een akkerbouwer. De combi van laser en autonoom (zoals AgXeed en iQuus inmiddels al succesvol hebben bewezen) zou een interessante en efficiënte optie kunnen zijn.  Door koppeling tussen laserwieder en autonomiesysteem wordt snelheid automatisch geoptimaliseerd. Een chauffeur zonder deze automatische snelheidskoppeling is wat dat betreft minder efficiënt.

‘Debutant’ Nivavi denkt volgend jaar een operationeel systeem op de markt te zetten. Tijdens de Ervaringsdag autonomie lieten ze zien dat de retrofit-kit ‘ready’ is.

Sigarendoosje

Maar dan komt altijd de ‘achterkant van het sigarendoosje’ weer op tafel. Rendeert het? Het is schaken op veel borden, zo blijkt. Betaalt minder verdichting zich uit? Wordt de oogstopbrengst er hoger van? Kan een robot inderdaad langer doorwerken? Hoe vaak staat-ie stil? Is het een nadeel dat de AgXeed niet over de weg kan (en mag) rijden met rupsbanden en biedt het voordelen als je met een iQuus of Bart een trekker ook ‘gewoon’ kunt gebruiken? Spelen PK’s in combi met gewicht een rol? Komt er inderdaad een tekort aan personeel? Dat blijkt ook weer sterk regio afhankelijk. Al zei Niels van Vilsteren van Nivavi: ‘Er komen minder boeren en die worden ouder.’ Binnenkort is nog maar pakweg tien procent van de boeren onder de veertig jaar. De twijfel of deze nieuwe generatie machines werkt is er niet zo zeer bij de bezoekers. Vertrouwen in de techniek wordt steeds groter. Zeker als werktuigen achter een autonoom werkende trekker ook signalen afgeven als iets fout gaat. Het is vooral adaptie. Wanneer ben ik er klaar voor als teler? AgXeed zei daarop: ‘Het is ook aan ons de taak om de markt te overtuigen.’ Met de prijzen van afgelopen jaar ligt mogelijk daar ook nog wel een probleem voor landbouwers om nu groot in autonomie te stappen. Met goede prijzen is de stap mogelijk net even makkelijker. Anderzijds, zo zei een teler tijdens de Ervaringsdag: ‘Je moet als boer ook wel lol in techniek hebben om dit soort systemen te omarmen.’ De melkrobot lijkt een pad geëffend te hebben. Het duurt soms even, maar de stip op de horizon lijkt er toch één waar veel autonome systemen in het veld te zien zullen zijn.

De NPPL+R Ervaringsdag autonomie in de landbouw vond plaats bij WUR Open Teelten in Wageningen.