UV-C-licht in de strijd tegen botrytis in lelies

Op één van de leliepercelen van Veninga Hijken Bloembollen BV wordt sinds juli iedere avond zodra het donker wordt een werktuigje wakker. De Wagus van de Spaanse fabrikant Agrikola. Het apparaat is uitgerust met naar beneden gerichte UV-C lampen en rijdt over een drietal voorgeprogrammeerde leliebedden. Doel: met het UV-licht botrytissporen vernietigen, precies voordat die (op een volgende plek) de lelieplant binnendringen. Op die manier is de behandeling met UV-licht een alternatief voor spuiten met fungiciden om botrytis (vuur) onder de duim te houden.

Dat is althans het idee achter de veldproef, die voor de telersgroep van de Drentse Lelie wordt uitgevoerd door het onderzoeksinstituut HLB in Wijster.  UV-C-licht maakt micro-organismen zoals bacteriën, virussen en schimmels (botrytis) onschadelijk door hun DNA-te beschadigen. Onderzoeker Ben Seubring van HLB voert het onderzoek uit. “Er zijn al eerder positieve tests geweest met uien in Spanje en druiven in Frankrijk”, zegt hij. “Dus waarom niet bij ons in lelies. Het UV-licht schijnt op het gewas en daarmee wordt de schimmel bestreden die in de lelies voorkomt.” De iedere-nacht-behandeling met UV-C-licht wordt vergeleken met een wekelijkse fungicide-bespuiting en met géén bespuiting of lichtbehandeling.

Niet meteen harde conclusies

Seubring: “Zo’n vergelijking is best ingewikkeld. Sowieso door verschillen in rasgevoeligheid is het lastig om stevige conclusies te trekken. Zeker dit eerste jaar is het helemaal moeilijk. Door het droge weer was de ziektedruk van zichzelf al vrij laag.” Daar komt nog eens bij dat de anderhalve meter brede Wagus pas in juli in Hijken operationeel werd, terwijl hij voor een maximaal effect eigenlijk al in april had moeten beginnen. Seubring kan daarom nu in september van het eerste testjaar nog niet zeggen of de techniek een goede ondersteuning kan zijn bij het beheersbaar houden van de bladschimmel. De eerste indrukken geven aanleiding tot optimisme. Volgend jaar krijgt het experiment een vervolg.

Verbruik in lijn met andere rooivruchten

De proef om met UV-C-licht botrytis in lelies te bestrijden is onderdeel van het project Drentse Lelie, de telersgroep waarin de 17 Drentse lelietelers zijn verenigd. Gert Veninga van bloembollenbedrijf Veninga Hijken vertelt dat wat De Drentse Lelie betreft het verbruik nog fors verder omlaag moet. “Wat wij als Drentse telers willen, is het middelengebruik in lelies binnen drie jaar in lijn te krijgen met dat in uien, aardappelen en suikerbieten. Dan heb ik het om het totaal van schimmelmiddelen, onkruidmiddelen en insecticiden. Orde van grootte 20-25 kilo werkzame stof per hectare per jaar.”

Seubring van het HLB spreekt van een unieke samenwerking van de telers rond een nieuwe techniek die leidt tot versnelde verduurzaming.

Ook BOS en ongevoeliger rassen

Veninga wijst erop dat de praktijkproef Wagus met UV-C-licht door het HLB niet de enige route is om het fungicidengebruik op het niveau te krijgen van dat van andere rooivruchten. “We werken ook in toenemende mate met een BOS (Beslissing Ondersteunend Systeem, red.) om alleen dan te spuiten als het nodig is. En we gaan nadrukkelijker kijken naar de botrytisgevoeligheid van de rassen die we telen.”