Milieuprestaties belonen op bedrijfsniveau

Met doelsturing kunnen telers zelf bepalen hoe ze milieudoelen willen halen. Maar hoe maak je dit meetbaar voor een beloning? Tools om dit te doen, zijn Nmin-metingen en de Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw. Een nieuwe tool, de benchmark gewasbescherming, is in ontwikkeling. Het onderwerp werd behandeld tijdens een vraag-maar-raak-sessie tijdens de laatste Akkerbouwdag.

Tijdens deze sessie Doelsturingstools open teelten: wat kan nu al? vertelden Corné Kempenaar en Rita Poppe, beiden werkzaam bij BO Akkerbouw, hoe telers aan de slag kunnen met doelsturing. Ketenpartijen zien ook goede mogelijkheden om met doelsturing ruimte te krijgen voor vakmanschap en om daarmee gewenste resultaten te behalen. ‘Wij hopen dat telers die kunnen aantonen dat ze milieudoelen halen op hun bedrijf in de komende jaren door het ministerie van LVVN worden vrijgesteld van generieke maatregelen. Dat is onze inzet’, zegt Rita Poppe, coördinator van de Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw (BMA). De BMA werkt met acht kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) om biodiversiteit en duurzaamheid op akkerbouwbedrijven zichtbaar en meetbaar te maken voor een beloning. ‘Er lopen pilots bij provincies. Drenthe, Noord-Brabant en Zeeland zijn hiermee al heel ver. Maar ook ketenpartijen maken er werk van. Farm Frites beloont telers financieel als ze goed scoren op BMA kpi’s.’

Farmmaps

Sinds eind 2025 is de BMA-app op Farmmaps beschikbaar. ‘Deze app is te koppelen aan eigen teeltregistratie en bedrijfsmanagement. Telers krijgen met deze app zicht op hun eigen prestaties in vergelijking met ecologische drempel- en streefwaardes als deze beschikbaar zijn. Op basis hiervan kunnen ketenpartijen, financiers of overheden de prestaties belonen en de teler ziet waar nog ruimte is voor verbetering.’ BO Akkerbouw is bezig met een regeling voor telers om Nmin-metingen van stikstof in de bodem na de oogst van gewassen te kunnen laten uitvoeren. ‘Het ministerie van LVVN wil hiervoor een subsidie beschikbaar stellen om 75.000 hectare te bemonsteren. Wij sturen aan op een systeem, waar telers zich per 1 september voor kunnen aanmelden’, zegt Corné Kempenaar.

Corné Kempenaar: ‘Het opdoen en toepassen van meer kennis voor een effectieve geïntegreerde aanpak is iets waar de hele sector en de maatschappij uiteindelijk baat bij heeft.’

Gewasbescherming benchmark

Het gebruik en de impact van gewasbeschermingsmiddelen is al onderdeel van de BMA. Om nog meer grip te krijgen op een lagere milieu-impact binnen ICM, is de nieuwe benchmarktool gewasbescherming in ontwikkeling. Kempenaar: ‘We willen toewerken naar een benchmarksysteem waarmee telers en adviseurs het gebruik van bewasbeschermingsmiddelen onderling kunnen vergelijken. Dat is van belang voor individuele telers om meer zicht te krijgen op hun eigen prestaties in vergelijking met andere telers, gewassen, regio en grondsoort. Maar ook voor adviseurs en de gehele sector om veel meer kennis te ontwikkelen hoe we met een lagere milieubelasting kunnen telen. Zoals bijvoorbeeld wat de effecten zijn van resistente rassen en spuitregimes tegen phytophthora-infecties. Daarnaast zijn nog talloze andere voorbeelden te bedenken, waar we met z’n allen van kunnen leren om de gewasbescherming in Nederland te verduurzamen. Dat is noodzakelijk omdat de komende jaren nog een forse reductie van het aantal chemische middelen wordt verwacht om te kunnen voldoen aan de eisen van de het toelatingsbeleid en de Kaderrichtlijn Water en andere maatschappelijke wensen. Het opdoen en toepassen van meer kennis voor een effectieve geïntegreerde aanpak is iets waar de hele sector en de maatschappij uiteindelijk baat bij heeft.’